Depressie
5 december 2016
Hoe maak ik iets moois van mijn sollicitatiegesprek?
6 december 2016

Hoe maak ik goed gebruik van geestelijke gezondheidszorg?

Vraag

 
In verband met mijn autisme maak ik gebruik van de geestelijke gezondheidszorg in Nederland. Ik wordt behandeld door meerdere specialisten, zoals een psychiater, psycholoog of een ander soort behandelaar. Hoe maak ik goed gebruik van hun diensten?

Stap 1: de voorbereiding

nummer11
Ik informeer mijzelf over mijn rechten
Bij het gebruikmaken van zorg heb ik in de Nederlandse wetgeving vastgelegde rechten: (1) Ik heb het recht om - afhankelijk van beschikbaarheid - zelf te kiezen bij welke praktijk of instelling in behandeld wil worden en door welke behandelaar ik geholpen wil worden (vrije keuze-recht). (2) Ik heb het recht om mijn eigen afwegingen te maken over mijn behandeling, om behandeling te weigeren en om voor andere vormen van behandeling te kiezen (zelfbeschikkingsrecht). (3) Ik het het recht op duidelijke informatie over mijn behandeling (informatierecht). (4) Ik heb recht op bescherming van mijn privacy en geheimhouding van informatie over mij (privacy-recht).
Ik informeer mijzelf over mijn plichten
Als zorgvrager heb ik ook plichten. Ik heb de plicht op mijn behandelaar informatie te geven die van belang is voor mijn behandeling en mijn gezondheid. Ik heb de plicht om de medewerking te geven die mijn behandelaar nodig heeft om mij goed te kunnen behandelen, om aan mijn betalingsverplichtingen te voldoen en om mijn behandelaar met respect te behandelen. Dit betekent niet dat mijn behandelaar de behandelingsovereenkomst zomaar op kan zeggen als ik een keer niet op kom dagen, mijn huiswerk niet maak, boos wordt of niet betaal. Voordat mijn behandelaar de overeenkomst op mag zeggen moet die mij eerst waarschuwen dat de relatie beëindigd zal worden als er geen verbetering komt in mijn gedrag.
Ik besef me dat ik zelf besluit over mijn behandeling
Mijn behandelaar heeft mijn geïnformeerde toestemming nodig om mij te kunnen behandelen. Dit betekent dat ik zelf besluit over mijn behandeling, en dat mijn behandelaar mij eerst moet uitleggen wat er met mij aan de hand is (diagnose), hoe de behandeling verloopt (verloop) en wat het verwachte effect daarvan is (vooruitzicht), voordat die mij om mijn toestemming vraagt. Zelf besluiten betekent dat ik het recht heb om een behandeling te weigeren. Als mijn behandelaar bijvoorbeeld wil dat ik medicijnen ga gebruiken, dan mag ik dat weigeren. Mijn weigering mag voor de behandelaar geen reden zijn om de behandelrelatie te beëindigen. Tegenover mijn recht op zelfbeschikking staat de beroepsmatige vrijheid van mijn behandelaar. Mijn behandelaar is vrij om zelf te bepalen welke behandeling het beste voor mij is. Mijn zelfbeschikkingsrecht betekent dus niet dat ik kan eisen dat mijn behandelaar een bepaalde behandeling start of de behandeling op een bepaalde manier uitvoert. Ik kan bijvoorbeeld niet eisen dat ik medicijnen krijg. Mijn behandelaar hoeft niet in te gaan op mijn eis als mijn behandelaar denkt dat dit een goede behandeling in de weg staat.
Ik laat mij goed informeren over mijn behandeling
Ik heb belang bij en recht op duidelijke informatie van mijn behandelaar. Daarom laat ik mij goed informeren over (1) de toestand van mijn gezondheid, (2) de vorm en inhoud van de behandeling, (3) het doel en de verwachte effecten van de behandeling, (4) de duur en frequentie van de behandeling, (4) de manieren waarop ik zelf bij kan dragen aan een goed resultaat van de behandeling, (5) de alternatieve behandelingsmogelijkheden en (6) de mogelijkheden om contact op te nemen als het niet goed met me gaat.
Ik bespreek het behandelplan voordat ik het teken
Voordat de behandeling kan starten heeft mijn behandelaar mijn toestemming nodig. Voor het verkrijgen van mijn toestemming maakt mijn behandelaar meestal gebruik van een toestemmingsverklaring of behandelplan. Er is sprake van een behandelingsovereenkomst volgens de wet op het moment dat ik het aanbod van de instelling accepteer. Praktisch gezien is dat meestal het moment waarop ik de getekende overeenkomst indien bij mijn behandelaar. Meestal vindt dit plaats bij het eerste gesprek na afloop van het diagnostisch onderzoek (teruggavegesprek). Om goed gebruik te maken van dit belangrijke moment denk ik van te voren na over vragen ik heb en neem ik eventueel iemand mee, die met me mee kan luisteren en vragen kan stellen. Als de informatie niet duidelijk is, dan vraag ik meer uitleg. Als ik het niet eens ben met de voorgestelde behandeling, laat ik dat weten. Mijn behandelaar kan dan alternatieven voorstellen of we kunnen onderhandelen. Mijn behandelplan heet een "persoonlijk behandelplan" maar in de praktijk is het vaak het standaardaanbod van de instelling en volgt het hun standaardplanning wat betreft de duur en frequentie. Met name wanneer de gevraagde (tijds)investering of reisafstand best een last voor mij zijn stel ik kritische vragen over het nut van de behandeling, zodat ik geen 10- of 20-weken programma in ga waarvan ik niet denk dat ik er echt wat aan heb. Als twijfel, vraag ik zo nodig om meer tijd.
Ik vraag een schriftelijke kopie
Als ik graag een schriftelijke versie van het behandelplan en de algemene voorwaarden van in de instelling wil dan vraag ik mijn behandelaar daar om. Die is dan verplicht om mij dat te geven. Zo kan ik deze thuis nog eens rustig nalezen en er later op naslaan.
Bij lange wachttijden neem ik contact op met mijn zorgverzekeraar
Wanneer de instelling waarbij ik aangemeld ben erg lange wachttijden heeft kan ik contact op nemen met mijn zorgverzekeraar voor bemiddeling. Soms kan de wachttijd daardoor verkort worden.

Stap 2: de uitvoering

nummer22
Ik bepaal de mate waarin ik de regie over mijn behandeling wil houden
De geestelijke gezondheidszorg in Nederland is sterk gespecialiseerd en geformaliseerd. Het voordeel daarvan is dat ik de meest deskundige behandeling krijgt voor elk aspect van mijn probleem. Het nadeel is dat behandelaren niet altijd goed van elkaar op de hoogte zijn wat ze doen en dat er veel dingen langs mij heen gaan. Ook kijken en behandelen specialisten vaak niet verder dan hun vakgebied en spelen allerlei verzekeringstechnische belangen mee. Daarom is het belangrijk dat iemand het overzicht over mijn behandeling houdt. Soms zorgt de instelling waar ik behandeld wordt voor zo iemand (een regiebehandelaar), maar meestal beperkt die rol zich tot collega's binnen dezelfde instelling. Daardoor krijg ik tijdens de behandeling soms het gevoel dat de regie ontbreekt. Dit probleem los ik op door (1) zelf meer de regie over mijn behandeling in handen te nemen, (2) iemand uit mijn omgeving te vragen om mij te helpen of (3) mijn (regie)behandelaar te vragen om (in mijn plaats) de regie te versterken.
Ik zorg dat ik begrijp en onthou wat ik moet doen
Wanneer ik van mijn behandelaar medicijnen, oefeningen of huiswerkopdrachten voorgeschreven krijg, check ik voordat ik wegga of ik begrepen en onthouden heb wat de bedoeling is. Met name als mijn behandelaar allerlei termen gebruikt die ik niet ken begrijp ik niet wat er bedoeld wordt. En wanneer ik me gespannen voel vergeet ik gemakkelijk wat er tegen me gezegd wordt. Daarom geef ik het aan als ik niet begrijp wat mijn behandelaar bedoelt en schrijf ik instructies op of vraag ik mijn behandelaar om het voor mij op te schrijven.
Ik neem mijn medicijnen in en doe mijn oefeningen en opdrachten
Ik neem mijn medicijnen in en ik doe mijn oefeningen en huiswerkopdrachten. Het geeft niet als ik het per ongeluk of door omstandigheden een keer vergeet, zolang ik het maar vaak genoeg wel doe om het gewenste effect te bereiken. Ook kan ik soms goede redenen hebben om mijn medicijnen niet in te nemen of mijn oefeningen niet te doen, bijvoorbeeld wanneer ik goede redenen heb om te denken dat het niet helpt of wanneer ik me om goede redenen zorgen maak over de effecten die het op me heeft. Wanneer ik merk dat ik mijn medicijnen of opdrachten vaak vergeet, zorg ik eraan dat ik er door anderen of door een hulpmiddel (medicijnendoosje, wekker, telefoon) aan herinnert wordt.
Ik vraag mezelf af en toe af hoe het gaat
Gedurende de behandelperiode vraag ik me regelmatig af hoe ik het vindt gaan. Voel ik me veilig bij mijn behandelaar? Heb ik het gevoel dat ik en mijn klachten serieus genomen worden? Heb ik het gevoel dat de gesprekken, oefeningen of medicijnen helpen en dat ik vooruitgang maak? Ben ik tevreden met de hoeveelheid of zou ik meer of minder willen? Sta ik nog steeds achter "wat we aan het doen zijn"? Ook na het tekenen van het behandelplan behoud ik immers mijn zelfbeschikkingsrecht.
Ik maak het bekend als ik ontevreden ben
Als ik niet tevreden ben met de behandeling, met mijn relatie met mijn behandelaar of met de manier waarop er met mij omgegaan wordt, dan geef ik dat aan. Daarmee help ik niet alleen mezelf, maar ook mijn behandelaar. We willen immers allebei graag dat ik zo goed mogelijk geholpen wordt. Aangeven waar ik ontevreden over ben is voor beide een kans om de relatie of de behandeling te verbeteren. Mocht ik er met mijn behandelaar niet uitkomen, dan neem ik contact op met de vertrouwenspersoon of klachtenfunctionaris van de instelling.
Ik maak zo nodig gebruik van mijn recht op inzage
Mijn behandelaar is verplicht op een dossier aan te maken over mijn behandeling. Dit dossier bevat aantekeningen over de diagnose die mijn behandelaar heeft gesteld, de handelingen die mijn behandelaar heeft verricht, verklaringen die ik heb afgelegd en andere gegevens die noodzakelijk zijn voor een goede behandeling. Als ik een klacht indien of als er en incident gebeurt dan worden die ook in het dossier opgenomen. Ik heb recht op het dossier over mijn behandeling in te zien en om een kopie te krijgen van de documenten die erin opgenomen worden. Ik heb er ook recht op om het dossier aan te vullen met mijn zienswijze of te corrigeren als er feiten zijn die niet kloppen. Daarnaast kan mijn behandelaar voor zichzelf aantekeningen maken over de behandeling (indrukken, vermoedens, vragen). Deze aantekeningen maken geen onderdeel uit van het dossier en ik heb geen recht op inzage in deze persoonlijke aantekeningen.

Stap 3: de opvolging

nummer33
Ik besluit wat ik er met mijn dossier moet gebeuren
Als ik niet weet wat er in het dossier over mijn behandeling staat, vraag ik om inzage in mijn dossier. Als ik die informatie ook graag zelf wil hebben, vraag ik om een kopie van (delen van) het dossier. Mijn behandelaar heeft het recht om hier een vergoeding van maximaal EUR 22,50 voor te vragen. De instelling waar ik behandeld wordt moet mijn dossier vijftien jaar bewaren, gerekend vanaf het moment dat de behandeling eindigt. Daarna moet het dossier vernietigd worden. Als ik niet wil dat mijn dossier (zo lang) bewaard wordt, doe ik een verzoek tot vernietiging van (delen van) het dossier. Mijn behandelaar is dan verplicht op het dossier binnen drie maanden te vernietigen.
Ik deel mijn ervaringen
Voor andere mensen is het, net als voor mij, lastig om een goede instelling te kiezen als je er nog nooit mee te maken hebt gehad. Daarom help ik andere mensen door een beoordeling te schrijven over de instelling waar ik behandeld ben, bijvoorbeeld bij de Zorgkaart Nederland. Of mijn ervaring nu positief of negatief is, ik probeer zo duidelijk mogelijk aan te geven waar ik wel en niet tevreden over was.

Conclusie

 
Ik maak gebruik van geestelijke gezondheidszorg. Ik informeer mijzelf over mijn rechten en plichten. Ik bepaal zelf bij welke instelling in behandeld wil worden en in welke mate ik de regie over mijn behandeling kan en wil houden. Tijdens de behandeling vraag ik mezelf regelmatig af hoe het gaat en laat ik het weten als ik niet tevreden ben. Na afloop van mijn behandeling besluit ik wat ik er met mijn dossier moet gebeuren en deel ik mijn ervaringen.
 

Geef een reactie

Send this to friend

Hoi, dit ken je de website Hoe maak ik goed gebruik van geestelijke gezondheidszorg?? Deze pagina lijkt me interessant voor jou: https://www.autismevriendelijknederland.nl/vragen/hoe-maak-ik-goed-gebruik-van-geestelijke-gezondheidszorg/