Executieve functie
2 oktober 2016
Hoe ga ik helpend om met mijn boosheid?
4 oktober 2016

Autistische intimiteit

Belang

 
Autimiteit of autistische intimiteit is de nabijheid tussen een autistisch persoon en een ander. In autisme is nabijheid vaak problematisch, omdat het gemist wordt, omdat het tot sensorische overprikkeling leidt of omdat eerdere ervaringen in emotionele verwonding hebben geresulteerd. Dat maakt het ervaren van positieve intimiteit tot een bijzondere en helende ervaring. Een van de aspecten van autimiteit, je autistische zelf kunnen zijn, vormt het hart van autismevriendelijkheid.
 

Autismewoordenboek

1Onthulling van jezelf en reactie van de ander daarop
Intimiteit is bekend maken wie je bent en een reactie van de ander krijgen. Het komt op in de interactie tussen de zelf en de ander door onthulling van innerlijke toestanden (gedachten, gevoelens, verlangens, behoeften) en een reactie op deze onthulling door de ander. Autisten hebben vaak te maken met negatieve reacties van de ander (afwijzing, onbegrip), waardoor ze de aanvaardbaarheid van zichzelf in twijfel trekken. Een essentieel element van positieve autistische intimiteit is daarom de ervaring van de mogelijkheid om jezelf te onthullen, zonder angst voor afwijzing, de mogelijkheid om je hechtingsbehoeften (behoeften aan steun, begrip, waardering, erbij horen, etc.) te uiten met de zekerheid dat deze erkend zullen worden.
2Jezelf zijn in aanwezigheid van de ander
Intimiteit is authenticiteit. Wat je van jezelf laten zien bij de ander komt overeen met wie je echt bent. De gemaskerde zelf is een zelf die aspecten van de eigen identiteit en ervaring verhult. Wanneer de zelf en het beeld van de zelf dat men naar buiten toe projecteert niet overeenkomen, vormt dit een barriere in de intimiteit. Veel autisten hebben geleerd zich voortdurend aan te passen aan neurotypische eisen, waardoor ze het contact met hun "ware zelf" verloren zijn. Een essentieel element van autistische intimiteit is daarom het contrast dat autistische intimiteit vormt met de aanpassing en inschikking van de zelf in een meer afstandelijke relationaliteit. Autistische intimiteit is vrij zijn van de neiging of noodzaak tot autistische afstandelijkheid, waarin de autistisch zelf beheerst en aangepast wordt aan de verwachtingen van de ander. In autistische intimiteit erkennen en activeren beide partijen hun "ware zelf".
3Het delen van exclusieve aspecten van jezelf met de ander
Intimiteit is exclusiviteit. Je weet dingen over de ander die niemand anders weet. Je hebt exclusief toegang tot kwetsbare informatie waar de ander zich mischien voor schaamt. Ook heb je soms min of meer exclusief toegang tot de meest dichte lichamelijke nabijheid van de ander. Je ziet de ander min of meer naakt. In het geval van een monogame seksuele relatie heb je exclusief toegang tot aanraking van inteme delen van de ander en is er sprake van exclusieve toegang tot penetratie van het lichaam van de ander.
4Het delen van relevante aspecten van jezelf en de ander
Intimiteit is niet perse alles met elkaar delen, maar vooral het delen van belangrijke momenten en belangrijke informatie over jezelf en over de ander. Omdat autisten soms een andere opvatting hebben van wat wel en niet belangrijk is kan verstoring van de intimiteit ontstaan. De een kan iets onthullen wat als heel belangrijk wordt ervaren, terwijl de ander dat niet zo ziet.
5De ervaring van overeenkomst en de acceptatie van verschil tussen jezelf en de ander
Intimiteit is het delen van dezelfde interesse, hetzelfde gevoel, dezelfde ervaring, dezelfde reactie. Het is het gevoel dat je hetzelfde bent als de ander. Autisten ervaren echter vaak verschil in plaats van overeenkomst. Ze hebben moeite om anderen te vinden met dezelfde interesses. Ze ervaren dingen vaak anders en reageren vaak anders dan neurotypische mensen. Daarom is het wel ervaren van overeenkomst én het ontvangen van erkenning en acceptatie van verschillen essentieel voor autistische intimiteit. Ook is het noodzakkelijk dat beide partijen zich voortdurend aanpassen aan de verschillen van de ander. Bij relationaliteit tussen autisten onderling is juist hun autisme een sterk punt van overeenkomst.
6Ontdekking van jezelf en de ander
Intimiteit is ontdekking. Om jezelf te leren kennen heb je een ander nodig en om de ander te kennen, moet de ander ontdekt worden. Niemand heeft volledig toegang tot de innerlijke toestanden (herinneringen, ambities, gevoelens, intenties, etc.) van de ander. Toch moet je betekenis geven aan wat je opmerkt bij anderen. In autistische intimiteit vinden beide partijen het gedrag van de ander vaak frusterend en moeilijk te begrijpen. De woorden en daden van autisten vragen om een andere interpretatiekader dan het kader dat gebruikt wordt voor het interpreteren van neurotypischen. Veel autisten ontdekken hun autisme voor het eerst in een vaste relatie met een ander.
7Opnemen van aspecten van de ander in jezelf
In de intimiteit worden elementen van de ander opgenomen in de zelf. In de onthulling van wie je echt bent, zonder masker, maak je jezelf kwetsbaar voor de reactie van de ander. Of deze reactie nu positief of negatief is, in beide gevallen wordt de manier waarop de ander reageert gezien als een gezaghebbende beoordeling van jezelf. Je identificeert je met de zelf zoals die gezien wordt door de ander. Ziet de ander je als "vreemd" en "irritant", dan ga je jezelf ook zo zien. Ziet de ander je als "leuk" en "lief", dan ga je jezelf ook zo zien. Vaak hebben autisten de kritische stem van de ander opgenomen in hun persoonlijkheid, waadoor ze zich eenzaam, minderwaardig en buitengesloten voelen. Ervaringen van positieve intimiteit kunnen hier een omslag in brengen, zodat autisten zich weer gaan zien als iemand die ook belangrijk is en er ook bij hoort.
Ik bestelde tonijn en zonder het van mij te weten deed zij het ook. We moesten er allerbei onzettend om lachen. [overeenkomst]

Richard

Voor mij is intimiteit begrijpen wat er in haar omgaat. [ontdekking]

Caroline

Zij is iemand die alleen ik echt te zien krijg. Niemand anders krijgt die ervaring. [exclusiviteit]

Emma

Ik heb een vriend die ook Asperger heeft. Door hem ben ik veel over mezelf te weten gekomen. [ontdekking] We hebben ook dit autistisch gevoel dat we met elkaar delen. [overeenkomst] Het is zo kwetsbaar en eerlijk. We delen een speciaal soort intimiteit, die ik met niemand deel, omdat we beide autistisch zijn. [exclusiviteit]

Irene

Ontwikkeling

Samenstelling

Het concept autistische intimiteit is een samenvoeging van de concepten 'autistisch' en 'intimiteit'.

Intimiteit verwijst hierbij naar de staat van nabijheid tussen de zelf en de ander.

De term 'autistisch' verwijst naar relationaliteit tussen een autistische zelf en een ander, in het bijzonder een neurotypische ander.

Autistische intimiteit verwijst dus naar de nabijheid tussen een autist en een ander. Het kan daarbij gaan om fysieke, seksuele, emotionele of persoonlijke nabijheid.

autistische

tussen een autist en een ander

intimiteit

de staat van interpersoonlijke nabijheid

 
autistische intimiteit

nabijheid tussen een autist en een ander

 

Kritiek

1Weinig onderzoek naar praktijk van autistische intimiteit
Schwaerzler onderzoekt autistische intimiteit als reactie op een gebrek in het bestaande autismeonderzoek. Er wordt wel veel onderzoek gedaan naar de cognitieve en gedragsmatige verschillen tussen autisten en neurotypischen, maar er wordt maar weinig onderzoek verricht dat inzicht geeft in de betekenis van deze verschillen voor de omgang tussen autisten met anderen.
2Autistische intimiteit is niet perse positieve intimiteit
Schwaerzler ziet intimiteit als zelfonthulling en de positieve reactie daarop door de ander. Maar in de intimiteit is de reactie niet altijd positief. Er kan ook sprake zijn van negatieve reacties op zelfonthulling. Juist daarom ontwikkelen veel autisten een zelfbeschermend masker tegen kwetsing. Hetzelfde geldt voor de inbedding van aspecten van de ander in de zelf. In de intimiteit met een ouder, klasgenoten, partner of leidinggevende kan de autist ook de afwijzende en voortdurend bekritiserende stem van de ander in zichzelf opnemen, waardoor sociale angst of depressie kan ontstaan.

Betekenis voor autismevriendelijkheid

 
In autismevriendelijk Nederland ervaren autisten de mogelijkheid om zichzelf te onthullen en om hun autistische zelf te zijn, zonder angst voor afwijzing. Ze hebben mensen om hen heen met wie ze overeenkomst ervaren en bij wie ze hun hechtingsbehoeften veilig kunnen uiten. Volwassen autisten die zich nog niet bewust zijn van hun autisme, maar wel veel problemen ervaren, ontdekken hun autisme in een relatie met een ander. Ervaringen van positieve intimiteit herstellen de psychodynamiek in emotioneel verwonde autisten, doordat ze de stem van een accepterende en verzorgende ander in zichzelf op leren nemen.
 

Geef een reactie

Send this to friend

Hoi, dit ken je de website Autistische intimiteit? Deze pagina lijkt me interessant voor jou: https://www.autismevriendelijknederland.nl/concepten/autistische-intimiteit/