Dialectische gedragstherapie
10 juli 2017

Mentaliseren

Definitie

 
De mentale activiteit waarin mensen automatisch of bewust de cognitieve en gevoelsmatige inhoud van hun eigen geest, of de intenties, opvattingen, aannames en gevoelens van een andere persoon, proberen te ontdekken en te begrijpen, in samenhang met waargenomen handelingen, lichamelijke reacties, eerdere kennis en informatie over de situatie.
Effectief gedrag
  • Ik erken dat de reacties van anderen over het algemeen een zekere voorspelbaarheid hebben, zekere wanneer je weet wat ze willen, denken of voelen.
  • Ik erken dat mijn gevoelens verwarrend en mijn intenties tegenstrijdig kunnen zijn, dat ik vaak niet weet wat ik zelf of andere mensen precies vinden, voelen of willen, en dat ik het mis kan hebben wanneer ik hier aannames over maak.
  • Ik erken dat ik me niet altijd volledig bewust ben van wat ik denk, wil of voel; met name in de context van intieme relaties kunnen veel meer gedachten en emoties worden opgeroepen dan ik me direct bewust van ben.
  • Ik ben me bewust van de manier waarop mijn intenties, gedachten en gevoelens een verstorende effect kunnen hebben op mijn waarneming van mezelf of de ander.
  • Ik ervaar en erken dat met andere mensen praten over mijn intenties, overtuigingen en gevoelens me kan helpen om er betekenis aan te geven en 'mezelf te begrijpen'.
  • Ik erken dat ik vaak wel enig idee heb over de intenties, gevoelens of houding van anderen ten opzichte van mij of iemand anders, ook al is het misschien minimaal.
  • Ik ben me bewust van mijn vermogen om de intenties, opvattingen en gevoelens van anderen te beïnvloeden of te veranderen, maak gebruik van dat vermogen en houdt rekening met het mogelijke effect ervan.
  • Ik beschouw de gedachten en behoeften van anderen als iets waarvan het belangrijk is dat ik ze accuraat begrijp en als iets wat een effect op mij hoort te hebben.
  • Ik denk actief na over de redenen waarom de ander zegt wat die zegt of doet wat die doet en wat de ander er mee wil bereiken.
  • Ik ben me er bewust van dat dezelfde situatie, handeling of opmerking voor verschillende mensen een heel andere betekenis kan hebben, afhankelijk vanuit wiens perspectief je het bekijkt.
  • Ik toon oprechte interesse in en nieuwsgierigheid naar de intenties, gedachten en gevoelens van mezelf en anderen, in het bijzonder anderen van wie de geest anders werkt dan die van mij (bijv. andere generatie, andere geslacht); ik vraag ze uit (waarom doe je dat, wat denk jij, hoe was dat voor je) en maak ze expliciet (bedoel je dat ik toen te snel ging? je wordt er boos van?).
  • Ik pas mijn houding en gevoelens tegenover de ander aan op basis van voortschrijdend inzicht in de intenties van de ander; ik laat mijn boosheid bijvoorbeeld voorbij gaan op het moment dat ik begrijp dat hij het niet express deed.
  • Ik ben me er van bewust dat mijn eigen houding ten opzichte van anderen kan veranderen, op basis van veranderingen in mijn eigen gedachten, gevoelens en intenties.
  • Ik praat over mezelf op manier waarop mijn gedrag en gebeurtenissen in mijn leven verbonden worden met behoeften, motivaties en emoties die ik ervaar of ervaren heb, of andersom, ik uit emoties die duidelijk en begrijpelijker wijs verbonden zijn met een specifiek gebeurtenis; zo krijgen anderen niet alleen inzicht in het 'wat', maar ook in het 'hoe' en 'waarom', en in de samenhang tussen beide.
  • Ik neem enige afstand tot mijn gedachten en gevoelens, zodat ik ze kan onderzoeken en er niet door beheerst wordt; ik denk bijvoorbeeld, 'ik heb de gedachte dat ik mezelf wil snijden, waarom heb ik die gedachte eigenlijk en wil ik dat eigenlijk wel echt?'.
  • Ik doe mijn best om anderen uit te leggen hoe ik me voel, wat ik denk en wat ik wil.
  • Ik ben me er bewust van dat ik geen bijzondere positie heb in relatie tot mijn eigen mentale toestanden, als die van anderen; ik besef me dat mijn aannames gevoelig zijn voor fouten en dat ik welliswaar beter toegang heb tot mijn geest dan anderen, maar dat ik bij het betekenisgeven aan mijn eigen gedachten en gevoelens gehinderd wordt door dezelfde beperking als de tendensen die mij in de weg kunnen zitten bij het interpreteren van anderen.
Niet-effectief gedrag
  • Ik beschouw dingen als waar of niet waar, goed of slecht; ik denk in termen van nooit of altijd, iedereen of niemand; ik bekijk dingen maar van een kant.
  • Ik toon een overdreven zelfverzekerdheid in de accuraatheid van mijn gedachten en gevoelens over anderen; ik neem ten onrechte aan dat ik een superieur inzicht heb in de geestesgesteldheid van anderen en bijna letterlijk weet wat zij vinden, voelen of willen.
  • Ik ontken mijn eigen intuïties over de inhoud van de geest van anderen en doe alsof ik 'geen idee' heb wat er in hen omgaat en 'niks' van hen begrijp.
  • Ik blijf de reacties van anderen als onvoorspelbaar zien, ook al heb ik de ander leren kennen en weet ik ongeveer hoe ze over mij denken; ik blijf bijvoorbeeld op elk contactmoment verwachten dat iemand gaat aankondigen mij te verlaten, al blijft die persoon al tijden bij me en heeft die in woorden en gedrag herhaaldelijk laten weten geen enkele 'intentie tot verlaten' te hebben.
  • Ik zeg of schrijf dingen zonder bewust na te denken over het effect dat mijn woorden kunnen hebben op de gevoelens van anderen.
  • Ik ga er ten onrechte van uit dat er niets is wat ik kan doen om de intenties van anderen te beïnvloeden.
  • Ik negeer de intenties, gedachten en behoeften van anderen min of meer; ik doe geen moeite om ze accuraat te begrijpen en reageer op wat de ander zegt, schrijft of doet zonder de woorden of acties van de ander werkelijk tot me door te laten dringen en een effect op mij te laten hebben; ik dender er over heen en ben alleen bezig met wat ik zelf wil zeggen, duidelijk wil maken, etc.
  • Ik maak impliciet aannames over de inhoud van de geest van anderen; ik neem gewoon automatisch aan dat het zo is als ik denk dat het is, zonder er over na te denken of er met de ander over te praten.
  • Ik blijf onbuigzaam vasthouden aan mijn houding en gevoelens tegenover de ander, ondanks veranderend inzicht in diens eigen gevoelens, motieven of houding; ik blijf bijvoorbeeld iemand 'lief' vinden terwijl die niet (meer) om mij blijk te geven, mij stelselmatig en met opzet schade toebrengt en zich er niet voor schaamt.
  • Ik praat wel veel over mezelf, bijvoorbeeld over wat ik allemaal te weten gekomen ben, meegemaakt heb of gepresteerd heb, maar wat ik zeg raakt niet echt aan mijn persoonlijke beleving; het zijn als het ware uit het hoofd geleerde verhalen die ik automatisch opdreun bij het horen van een bepaalde aanwijzing en als ik ze vertel is het alsof ik over een ander praat; er klinken geen duidelijke behoeften, motivaties of emoties in door.
  • Ik uit (heftige) emoties of (sterke) overtuigen over mezelf of anderen, waarbij het noch voor de ander noch voor mezelf duidelijk en begrijpelijk is waar deze precies 'vandaan komen'; ze lijken 'uit de lucht komen vallen'.
  • Ik ontken dat anderen mij accuraat kunnen invoelen of begrijpen; wanneer iemand anders weergeeft wat die denkt dat ik bedoel of voel reageer ik automatisch met een ontkenning, 'nee, zo is het niet'; vaak heb ik dan niet eens bewust nagedacht over de inhoud van wat de ander zegt, het is gewoon mijn standaardreactie; logischerwijs heeft het dan ook geen nut voor mij om met anderen mensen over mijn beleving te praten, want 'ze begrijpen me toch niet'.
  • Ik heb sterk de neiging om over mezelf en anderen te praten in termen van algemene labels, zoals als moe, lui, slim, down) en om gedrag op basis daarvan te verklaren; ik verklaar mijn gedrag bijvoorbeeld door te zeggen dat ik 'nogal een kort lontje heb', label mijn gevoel voordurend als 'een beetje down' en noem mijn partner herhaaldelijk 'lief', zonder dat duidelijk wordt wat ik daar precies mee bedoel en hoe dit precies verband houdt met de situatie, een specifieke gebeurtenis of het gedrag van de ander.
  • Ik neem mijn gedachten en gevoelens letterlijk, in de zin dat ik erop reageer alsof ze meer dan alleen voorbijgaande gedachten en gevoelens zijn; als ik bijvoorbeeld denk 'ik wil mezelf snijden' dan snij ik mezelf.

Ontwikkeling

 
De ontwikkeling van entaliserend vermogen wordt bevorderd in verschillende vormen van psychotherapie, waaronder de Mentalisatie Bevorderende Therapie, de Schematherapie en de Emotiegerichte Relatietherapie.
 

Geef een reactie

Send this to a friend

Hoi, dit ken je de website Mentaliseren? Deze pagina lijkt me interessant voor jou: https://www.autismevriendelijknederland.nl/competenties/mentaliseren/