Hoe leef ik gezond met autisme?
29 januari 2017
Autistische beperking
3 februari 2017

Schematherapie

Belang

 
Schematherapie is een vorm van psychotherapie die gericht is op het leren herkennen en verzwakken van disfunctionele gedachtenschema's en gemoedstoestanden. Schematherapie werd door Jeffrey Young ontwikkeld voor patiënten met persoonlijkeidsproblematiek, die niet reageerden op cognitieve therapie.
 

Autismepaspoort

 
Naam behandeling Schematherapie
Auteur Jeffrey Young
Beroep klinisch psycholoog
Instelling Schema Therapy Institute, New York City
Nationaliteit Amerika
 

Kenmkerken

1
Wanneer je een tijdje bezig bent geweest met cognitieve therapie kan het zijn dat je steeds weer bij dezelfde negatieve gedachten terecht komt. 'Ik kan toch niks.' 'Ik hoor er niet bij.' In de schematherapie worden dergelijke steeds terugkerende basisgedachten "schema's" genoemd. Deze gedachten vormen een filter waardoor je de werkelijkheid waarneemt en de dingen niet helemaal ziet zoals ze zijn.
2
Negatieve gedachten gaan vaak samen met negatieve gevoelens, zoals angst, boosheid of hardheid. In de schematherapie worden deze gemoedstoestanden "modi" genoemd. In de modus van "afstandelijke beschermer" gedraag je bijvoorbeeld heel hard en koud, terwijl je je in een andere modus weer net kunt voelen als het "angstige kind" dat je vroeger was.
3
Om te ontdekken wat je schema's en modi zijn vul je twee vragenlijsten in met behulp waarvan je therapeut dit kan inventariseren. Daarnaast probeert je therapeut zich een beeld te vormen van gebeurtenissen in je verleden, je gezinsomstandigheden en je temperament die hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van je schema's.
4
Net als in de cognitieve therapie werk je bij de schematherapie met een dagboek, waarin je voor concrete gebeurtenissen beschrijft wat er gebeurde, wat je dacht en wat je voelde. Het verschil is dat je nu ook aangeeft welke schema's, modi en ervaringen van vroeger hier mee te maken hebben. Ook denk je na over de vraag in hoeverre je reacties terecht waren en in hoeverre je schema's ertoe geleidt hebben dat je eigenlijk wat overdreven reageerde.
5
Dit schemadagboek bespreek je met je therapeut. Samen doe je een aantal oefeningen. Het eerste type oefening is een verbeeldingsoefening. Je probeert je een situatie van vroeger in te denken waarin je net zo voelde als in de situatie die je in je dagboek beschreven hebt. Dan komt je therapeut in gedachte die situatie binnen en grijpt daarop in, bijvoorbeeld door bij je te komen te zitten en je te troosten. Zo ervaar je iets van de steun die je als kind gemist hebt.
6
Het tweede type oefening is een stoelenoefening, waarin jij een rol aanneemt en je therapeut een andere. Jij neemt bijvoorbeeld de rol van de kritische ouder aan en je therapeut gaat als gezonde volwassene een gesprek met die modus aan: waarom ben je zo streng tegen mij? Op deze manier leer je beter begrijpen waarom die kritische ouder zo streng is. Ook leer je steeds beter om zelf tegenwicht te geven tegen die stem.

Ontwikkeling

  • 1896Freud

    De Oostenrijkse psychiater Sigmund Freud introduceert de "psychoanalyse" als benadering van psychotherapie waarin de therapeut de cliënt helpt om inzicht te ontwikkelen in de rol van onderdrukte drijfveren en herinneringen uit de kindertijd in de psychische problemen van cliënt. Een belangrijk onderdeel van dit proces is overdracht, waarbij de cliënt de gevoelens en gedachten over een belangrijk persoon uit diens kindertijd ervaart als gevoelens en gedachten over de therapeut.
  • 1951Perls

    De Duits-Amerikaanse psychiater Fritz Perls en zijn vrouw Laura Perls schrijven het boek Gestalt Therapy: Excitement and Growth in the Human Personality, waarin zij de Gestalt benadering van psychotherapie introduceren, waarin de cliënt zijn ervaringen moet "proeven" en assimileren ("verkouwen") of afwijzen ("uitspugen"). In de schematherapie wordt onder ander gebruikt gemaakt van hun lege of twee-stoelentechniek, die bedoeld is om weggedrukte emoties op te wekken.
  • 1976Beck

    In het boek Cognitive Therapy and Emotional Disorders introduceert de Amerikaanse psychiater Aaron Beck een cognitieve benadering van psychotherapie die zich richt op bewustwording en verandering van terugkerende, automatische negatieve gedachten.
  • 1992Young

    In het artikel A Schema-Focused Model for Conceptualizing Personality Disorders stelt de Amerikaanse psycholoog Jeffrey Young dat het cognitief wetenschappelijke concept van schema's kan helpen bij de theorievorming over persoonlijkheidsstoornissen.
  • 2016-2017Vuijk & Arntz

    De Nederlandse klinisch psychologen Richard Vuijk en Arnoud Arntz publiceren een poster en daarna een artikel over hun studie naar de effectiviteit van schematherapie als behandeling voor volwassenen met autisme en een bijkomende persoonlijkheidsstoornis. Het onderzoek duurt tot april 2018 en de resultaten zullen naar verwachting in 2019 gepubliceerd worden.

Schematherapie als geïntergreerde therapie

Ervaringen van volwassenen met autisme

De eerste keer vond ik de stoelenoefening vreemd en vond ik het lastig om dat mezelf als kind te zien in plaats van als volwassene. Ook bij de verbeeldingsoefening kwam er niet direct een beeld in me op. Maar op den duur ging het steeds beter.
Het bijhouden van het schemadagboek heeft me erg geholpen om te begrijpen waar mijn negatieve gedachten vandaan komen. Ik zie steeds beter hoe situaties in het heden me telkens weer terug kunnen brengen in dat gevoel van die ervaring van vroeger.

Auteur

Jeffrey Young (1950) is een Amerikaanse klinisch psycholoog. Young is een leerling van Aaron Beck - de bedenker van de cognitieve therapie - en oprichter van het Schema Therapy Institute.

"Toen ik op een gegeven moment zelf persoonlijke problemen ervoer ging ik naar een hele goede cognitieve therapeut, maar kwam niet tot de kern van waar mijn problemen met eenzaamheid en intimiteit vandaan kwamen. Een vriend vertelde me dat hij een goede emotiegerichte therapeut zag, wat hem echt heel erg hielp. Dus ik ging daar ook heen en in ongeveer 10 sessies leerde ik meer over mezelf dan ik in een jaar cognitieve therapie had geleerd.

Toen zag ik in dat de oorsprong van persoonlijkheidsproblemen erg ver terug kan gaan en dat we ons daar niet bewust van zijn. Daarom werkt cognitieve therapie niet echt bij dergelijke problemen."

Betekenis voor autismevriendelijk Nederland

 
In autismevriendelijk Nederland is schematherapie beschikbaar voor autistische volwassenen met een gemiddelde tot hoge intelligentie die met kortdurende cognitieve gedragstherapie onvoldoende geholpen zijn vanwege problemen waarvan de oorsprong ligt in de kindertijd. Het gaat dan met name om persoonlijkheidsproblemen, relatieproblemen, traumatische gebeurtenissen of tekorten in basisbehoeften, zoals veiligheid, verbondenheid, zelfwaardering en zelfexpressie. Daarnaast wordt onderzoek verricht naar de effectiviteit van schematherapie bij deze doelgroep.
 

Comments are closed.

Send this to friend

Hoi, dit ken je de website Schematherapie? Deze pagina lijkt me interessant voor jou: https://www.autismevriendelijknederland.nl/behandelingen/schematherapie/